Czy to normalne że nastolatki późno wstają i późno chodzą spać Jak zmieniają się potrzeby snu wraz z wiekiem roslinne.com 1

Czy to normalne, że nastolatki późno wstają i późno chodzą spać? Jak zmieniają się potrzeby snu wraz z wiekiem

Czy to normalne, że nastolatki późno wstają i późno chodzą spać? Jak zmieniają się potrzeby snu wraz z wiekiem

Każdy z głównych etapów naszego życia charakteryzuje się specyficznymi dla siebie potrzebami dotyczącymi snu. To normalne, że noworodki przesypiają większość dnia, nastolatki późno chodzą spać a starsze osoby mają lekki i przerywany sen. Zobaczmy jak zmieniają się nasze nocne zachowania na przestrzeni życia.

Sen na różnych etapach życia

Tabela sporządzona przez National Institute of Health (NIH) pokazuje jak zmienia się nasza potrzeba snu w ciągu życia. Noworodki przesypiają większość dnia budząc się tylko na karmienie, regularnie przedłużając czas czuwania w każdym kolejnym roku. Około osiemnastego roku życia następuje uregulowanie potrzeby snu na poziomie 7-8 godzin snu dziennie. Należy pamiętać, że ilość potrzebnego nam snu jest zaprogramowana genetycznie i jest indywidualna dla każdego z nas.

Zapotrzebowanie na sen w różnym wieku roslinne.com

Źródło: National Institute of Health

Co to jest rytm okołodobowy?

Wewnętrzny zegar biologiczny to bardzo silna i niepodatna na zmiany maszyna. Najsilniejszy udział w definiowaniu i przestrzeganiu tego rytmu mają komórki jądra nadskrzyżowaniowego w naszym mózgu. Ten mechanizm jest niewrażliwy na większość zakłóceń i utrzymuje się na zaskakująco stałym poziomie ustalonym dla danej osoby. Nawet osoby, które spędzały miesiące na łodzi podwodnej, mimo prób ustalenia sobie 18-godzinnego rytmu dobowego musiały się poddać wobec naturalnym tendencjom. Koniec końców ich naturalny cykl okołodobowy (pomimo dostępu do światła dziennego) ustalał się na poziomie 24.3 – 24.4 godziny (Kalat, 2021).

Nastolatki po prostu późno chodzą spać

Jako dzieci naturalnie mamy tendencję do wczesnego zasypiania i wczesnego wstawania. Ten nawyk zmienia się w okresie dorastania aż do około dwudziestego roku życia. Wówczas nastolatki mają naturalną skłonność do późnego chodzenia spać oraz późnego wstawania (kiedy mają taką możliwość). Po dwudziestym roku życia ta tendencja znów naturalnie się odwraca, przypominając z powrotem nawyki dzieci. (Roenneberg, 2014) 

Co ciekawe, naukowcy zbadali wiele zróżnicowanych kultur na świecie, a tendencja do późnego wstawania i późnego zasypiania w okresie dojrzewania występuje w każdej z nich. Zjawisko to potwierdza się nawet w świecie zwierząt (np. szczury, małpy). Badacze sugerują, że powodem takiego przestawienia jest podwyższenie stężenia hormonów płciowych. Co do funkcjonalnej strony takiego rozwiązania ewolucyjnego – nie udało się jeszcze znaleźć wystarczających dowodów. 

Późne zasypianie może powodować problemy

Niestety nasze społeczeństwo nie jest do końca dostosowane do naturalnego rytmu nastolatków oraz nie stwarza warunków sprzyjających indywidualnym różnicom w tym zakresie. Tendencja do późnego zasypiania w okresie dojrzewania bywa zatem źródłem problemów. Zatem osoby, które przechodzą przez tą fazę, a dodatkowo naturalnie należą do “nocnych marków” pojawiając się o godzinie 8:00 na zajęciach szkolnych nie zdążyli się jeszcze porządnie obudzić. Niewyspanie może powodować w konsekwencji niższe oceny ze sprawdzianów, nawet u nastolatków o ponad przeciętnej inteligencji (Preckel, 2011). 

Nastolatki, które funkcjonują jako “nocne marki” lub “sowy” częściej niż rówieśnicy sięgają po używki takie jak alkohol, mogą nadmiernie się objadać lub podejmować inne ryzykowne zachowania. Nawet po przekroczeniu okresu dojrzewania, młodzi dorośli uważają się za szczęśliwszych w życiu, jeśli należą do grupy rannych ptaszków. Można spekulować, że ich naturalny tryb funkcjonowania jest bardziej dostosowany do społecznych oczekiwań i harmonogramu pracy.

Czy to normalne że nastolatki późno wstają i późno chodzą spać Jak zmieniają się potrzeby snu wraz z wiekiem roslinne.com

źródło: www.health.qld.gov.au

Co z tym zrobić?

Mimo, że naturalne zmiany w cyklu dobowym nastolatka mogą utrudniać funkcjonowanie w szkole, warto wdrażać nowe nawyki i edukować o zaletach snu. Należą do nich:

1.     Sen pomaga w zapamiętywaniu informacji. Są one przenoszone z pamięci krótkotrwałej do pamięci długotrwałej. Nie tylko zdrowy sen w nocy, ale również drzemki w ciągu dnia wspomagają przyswajanie nowych informacji.

2.     Sen pozwala regulować emocje i pomaga radzić sobie z trudnymi doświadczeniami. W marzeniach sennych integrowane są doświadczenia (tzw. okruchy dnia) i emocje. Dzieje się to podczas snu, a więc w warunkach bezstresowych.

3.     “Inną korzyścią poznawczą, którą odnosimy dzięki spaniu, jest wzrost kreatywności. Podczas marzeń sennych w fazie REM łączone są ze sobą najbardziej odległe informacje, tworząc niespotykane na jawie skojarzenia, co sprzyja odkrywaniu zaskakujących rozwiązań i twórczym pomysłom (Walker, 2019).” (madraochrona.pl)

Podsumowanie

Ilość przespanych godzin oraz preferowany moment zasypiania są indywidualne dla każdej jednostki oraz różnią się na poszczególnych etapach życia. Złotym środkiem jest wypracowanie nawyków, które będą pomagały nam dostosować się do społecznych reguł oraz wspierały zdrowie naszego organizmu i funkcje poznawcze.

Źródła:

  1. Van Laere, K. Sen w życiu nastolatka, cz. 2. Madraochrona.pl. https://madraochrona.pl/blog/sen-w-zyciu-nastolatka-cz-2/
  2. Kalat, J. Biologiczne podstawy psychologii. Wydawnictwo naukowe PWN. 2021
  3. Brzezińska, A. Psychologia rozwoju człowieka. Gdańskie wydawnictwo psychologiczne. 2015

Leave a Comment

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Shopping Cart
Przewiń do góry